დაახლოებით 1 წელია, რაც საქართველოს გარშემო ავტობუსის გაჩერებებს ვაგროვებ. ჩემს ობიექტივში უკვე მოხვდა კომპოზიციები თიანეთი, კახეთი, სამცხე- ჯავახეთი, მესხეთი, აჭარა, სამეგრელო, იმერეთი და ქართლიდან. ყოველ ჯერზე უფრო მეტად საინტერესო მოცულობებს ვპოულობ ხოლმე და ამისთვის მიყრუებულ სოფლებამდეც კი მივდივარ, თუმცა პრაქტიკამ აჩვენა, რომ ყველაზე საინტერესო გაჩერებები ცენტრალურ გზებზე გვხვდება, რადგან საბჭოთა დროს საზოგადოებრივი ტრანპორტი უფრო აქტიურად ცენტრალურ გზებზე დადიოდა და შესაბამისად საჭიროება გაჩერებიბსა აქ უფრო იყო. აღსანიშნავია, რომ ზოგი მათგანი განმეორებით სხვა და სხვა რეგიონებში გვხვდება, მაგალითად სამკუთხა კომპოზიცია, რომელსაც ფასადზე ორი წრე აქვს ამოჭრილი და ცალკე სივრცე გააჩნია დასაჯდომებამდე მისასვლელად, გვხვდება ქუთაისთან, თიანეთში და ფოთთან. ხოლო ოთხ კოლონაზე დაყრდნობილი დახრილი გადახურვა საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონშია აქტუალური.

გაჩერებების თემით მაშინ დავინტერესდი, როდესაც 2015 წელს გამოცემული წიგნი: „საბჭოთა ავტობუსის გაჩერებები“ (Soviet Bus Stops) აღმოვაჩინე. წიგნის ავტორი კრისტოფერ ჰერვიგი ფოტოგრაფია, რომელმაც საბჭოთა ქვეყნებში იმოგზაურა და ყველაზე ორიგინალური დიზაინის მქონე ავტობუსის გაჩერებები გადაიღო. იმ წიგნში საქართველოდან მხოლოდ ზუგდიდი და აფხაზეთის ულამაზესი გაჩერებები გვხდება. შთამბეჭდავი კოლექცია აღმოაჩნდა სომხეთს და მოლდოვასაც.

საქართველოში საბჭოთა გაჩერებებზე „ნადირობა“ იმაზე საინტერესო აღმოჩნდა, ვიდრე ველოდი. ეს პროცესი კიდევ გრძელდება და სცდება მხოლოდ საბჭოთა საინტერესო დიზაინების ფოტოზე აღბეჭდვას. ეს არის სოციალური კვლევა, რომელიც შეეხება მათი არსებობის მნიშვნელობას და რაც მთავარია დაკვირვებაა, როგორ არიან ისინი ინტეგრირებულები დღევანდელობასთან.

გზებზე საინტერესო ავტობუსების გაჩერებები ერთმანეთს ცვლან. მათი მოზაიკებში მკაფიო ფერებში გამოხატული საბჭოთა თემატიკა იკითხება, უმეტესობას კი საინტერესო ფორმები აქვს, რომლებიც ჩემი აზრით, დღევანდელობის ინსპირაციადაც გამოდგება.

რაც შეეხება მათ ფუნქციასა და დღევანდელობასთან კავშირს, სამწუხარო ფაქტი ისაა, რომ მაგალითად, ნახევარზე მეტი გაჩერებებისა უმოქმედოა და აღარავინ იყენებს. უფრო მეტიც, მაგალითად, თბილისში, აეროპორტის გზატკეცილზე, რამდენიმე მოზრდილ საბჭოთა გაჩერებას წინ თანამედროვე გაჩერება ჩაუდგეს, თითქოს ის ძველი აბსოლიტურად დაიგნორებულია დღევანდელობაში და ამხელა სივრცეს აღარანაირი მნიშვნელობა აქვს. რეგიონების გზებზე კი მე თვითონ მინახავს მგზავრები, რომლებიც წვიმაში გადახურული გაჩერების ნაცვლად, ქოლგით ხელში გზას პირზე ელოდებიან ტრანსპორტს. ეს, ალბათ, გამოწვეულია დღეს უკვე დაკარგული კულტურით, რომ ავტობუსი ან სამარშუტო ტაქსი მხოლოდ გაჩერებაზე გაჩერდეს. ახლა რეგიონებში საზოგადოებრივი ტრანსპორტი იქ გაჩერდება, სადაც „ხელს დაუქნევენ“ და გაჩერების გამოყენების კულტურამაც უკანა პლანზე გადაიწია. ამას ისიც ემატება, რომ ხშირ შემთხვევაში ისინი მოუვლელია და უბრალოდ არაკომფორტულია იქ მოცდა.

საბჭოთა კულტურიდან საქართველოს ბევრი დეტალი შემორჩა და ერთ-ერთი მათგანი ავტობუსის გაჩერებებია. ფერადი მოზაიკით შემკულ კომპოზიციებს ბეტონის ბრუტალური ფორმები ცვლის – თითოეულ გაჩერებას თავისი დამოუკიდებელი სტილი და ხასიათი გააჩნია, რაც მათ უფრო მრავალფეროვანს ხდის.

ამ პროექტით ჩემი სათქმელი არის ის, რომ ადამიანებმა, რომლებიც მოგზაურობენ ან უბრალოდ ერთი პუნქტიდან მეორეში მიემგზავრებიან, შეამჩნინონ ეს ობიექტები და აღიქვან მათი მრავალფეროვნება. ის ფაქტი, რომ საქართველოს ამ მხრივ საკმაოდ დიდი მემკვიდრეობა აქვს და ეს ძალიან კარგი ამბავია.

 

ყველაზე მთავარი მიზანი კი ის არის, რომ მთავრობა დაინტერესდეს ამ ამბით, ჩაუტარდეს მათ რესტავრაცია და აღდგეს პირვანდელი სახით. ასევე, დაბრუნდეს კანონი, რომელიც ტრანპორტს მხოლოდ გაჩერებებზე გაჩერებას დაავალდებულებს და მათი ფუნქცია ისევ აღსდგება.

წინ კიდევ უფრო მეტი მოგზაურობაა საქართველოს სხვა და სხვა მხარეში, უფრო მეტი გაჩერებების გადასაღებად და წიგნის გამოსაცემად მოსამზადებლად.

 

 

 

ავტორი: ნანუკა ზაალიშვილი

 

 

 

Facebook Comments
facebooktwitterpinterest