საბჭოთა გაჩერებებზე ჩემი „ნადირობა“ საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში გრძელდება. ამჯერად, მეორე (და არა ბოლო) ნაწილს წარმოგიდგენთ.

პირველი ნაწილი შეგიძლიათ იხილოთ აქ:

 

გზებზე ფერად და მზიან მოზაიკებს ბეტონის ბრუტალური სტრუქტურები ცვლიან. მათი დიზაინი კონკრეტულ სამხატვრო სტუდიებს უკავშირდება , რომლებსაც ესთეტიკის ინსტიტუტი და სამხატვრო კომბინატი ანაწილებდა და რადგან არც ერთი ეს დაწესებულება დღეს აღარ არსებობს, გაჩერებების ავტორების მოძიება ახლა საკმაოდ რთულია. ზოგი გაჩერება ისეთ მდგომარეობაშია შემონახული, რომ მხოლოდ მცირედი რესტავრირება სჭირდება, ზოგი კი მალე სამუდამოდ გაქრება. მათი ისტორიის ძიებისას საინტერესო ფაქტი აღმოჩნდა ის, რომ ისინი ხშირად კონკრეტული ადგილისთვის იქმნებოდა მაგალითად, დასავლეთში სოფლებს აქვთ ისეთი გაჩერებები, სადაც გამოსახულია თუ რას საქმიანობდა იმ კონკრეტული სოფლის კოლმეურნეობა. მაგალითად, სადაც ქათმების ფერმა იყო, იქ ამის გამომხატველი მოზაიკებიანი გაჩერება იდგა, ჩაის კრეფის ადგილზე ამის ამსახველი და ა.შ. აღსანიშნავია ისიც, რომ ზოგი მათგანი პავილიონის სახესაც ატარებდა და მათი დადგმა/განახლება ბავშვთა დღეს ან ყვავილების ფესიტავალზე ხდებოდა.

მხატვარი გია ბუღაძე რადიო თავისუფლებას საბჭოთა გაჩერებებთან დაკავშირებით თავისი გამოცდილების შესახებ ესაუბრა :

ეს პატარპატარა სივრცეები კეთდებოდა გარკვეული საერთო ესთეტიკური მოსაზრებებით და გამოსახავდა სოციალისტურ თემებს. ძირითადად, აქ იყო კოლმეურნეობა, თუ რა ბედნიერები არიან ადამიანები, რომლებიც ცხოვრობენ ამა თუ იმ რაიონში, მთები, გადახნული ველები, მხიარული ადამიანები, ბავშვები, მზეები და ..

ყველაფერი პარტიული დაკვეთიდან მოდიოდა, დაკვეთის დაფინანსებას და აღსრულებას კი სამხატვრო კომბინატი უზრუნველყოფდა. ის, რაც, მაგალითად, საბჭოთა ავტობუსის გაჩერებებზე კეთდებოდა, არ იყო მოზაიკა, ეს იყო უმარტივესი ჭიქურით დამზადებული კაფელი, რომელსაც ამტვრევდნენ და შემდეგ უკვე სხვადასხვა სქემის მიხედვით იწყობოდა გამოსახულება. ერთერთი ავტორი, რომელიც ამგვარ ობიექტებზე მოზაიკურ პანოებს ასრულებდა, იყო ჟორა ბოჭორიშვილი. 19 წლის ვიყავი და ალბათ, ორი კვირის განმავლობაში ვიმუშავე მასთან. ვუწყობდი ფილებს, რომ ერთიორი კაპიკი გამეკეთებინა, მაგრამ ვერ გავქაჩე, იმიტომ, რომ სწრაფად ვერ ვაწყობდი და გამომაგდო. იქ ისეთი ბიჭები ყავდა და ისეთი ტემპით აწყობდნენ, რომ გაგიჟდებოდით. მე კი ვერაფრით ვერ მოვახერხე ეს“.

გადასაღები გაჩერება კიდევ ბევრია, უფრო მეტი მოზაიკა იმალება საქართველოს ულამაზეს გზებზე. საკითხი ახლა დიზაინში კი არა, მათ ღირებულებაში დგას: ღირს თუ არა მათი შენარჩუნება, აქვთ კი რამე ფასი და საერთოდ, რა ვუყოთ ამ „საგზაო/სატრანსპორტო კომპოზიციებს“?

ისტორია, რომელიც საბჭოურმა რეჟმმა ჩვენი ქვეყნისთვის შექმნა საზარელია და აღარასდროს უნდა განმეორდეს, მაგრამ მე მაინც მგონია, რომ ის კულტურული მემკვიდრეობა რაც დატოვა, ცხადია ისტორიის ნაწილია და თავისი ღირებულება აუცილებლად გააჩნია. ჩვენ ახლა ვართ მთავარი დილემის წინაშე, სწორად გადავიაზროთ ისინი, გადავახარისხოთ რა გვიღირს, რა არა და ვიმოქმედოთ შესაბამისად.

თუ სხვა უფრო საინტერესო იდეები გაქვთ, მოგვწერეთ contact@idaaf.com-ზე.

 

 

ავტორი/ფოტო: ნანუკა ზაალიშვილი

 

 

Facebook Comments
facebooktwitterpinterest